شکبه‌ سهامداران

هریک از شرکت های پذیرفته شده در بورس دارای سهام‌داران خرد و کلان می‌باشد، این سهام داران برای آن شرکت هئیت مدیره تعیین می‌کنند و هئیت مدیره، مدیر عامل آن شرکت تعیین می‌کند. به همین ترتیب سیاست‌های یک شرکت، برگرفته از سیاست‌های مدیر عامل و سیاست‌های مدیرعامل برگرفته از سیاست‌های هئیت مدیره و سیاست‌های هئیت مدیره وام دار نظرات سهام داران است.

حال چند سوال پیش می‌آید، سهامداران تا چه اندازه بر تصمیمات یک شرکت موثرند؟ شرکت‌های که سهامداران مشترک دارند، تا چه اندازه از یکدیگر تاثیر می‌پذیرند؟ سهامداران یک شرکت تا چه اندازه بر سهامداران شرکت‌های رقیب تاثیر می‌گذارند و تاثیر می‌پذیرند؟ وقتی چن شرکت سهام‌داران یکسان دارند و یک شرکت برشکسته می‌گردد، سایر شرکت‌ها چه وضعیتی خواهند داشت؟

یکی از اطلاعات منتشر شده در خصوص هر یک از شرکت‌های سهامی بازار بورس، نام و مقدار سهام هریک از سهامداران است. یکی از سهامداران قدرتمند در بازار بورس تهران، سازمان تامین اجتماعی است، برخی شرکت‌هایی عضور بازار بورس تهران که یکی از سهامدارن آن، سازمان تامین اجتماعی است در جدول زیر لیست شده‌اند[۱].

فهرست برخی از شرکت‌های بازار که یکی از سهامداران آن سازمان تامین اجتماعی است

سهم درصدی تامین اجتماعی

سهم ریالی تامین اجتماعی

نام شرکت

۵۶٫۰۰

۴٫۴۰۶ میلیارد

سهامی ذوب آهن اصفهان

۲۷٫۹۲

۳٫۸۵۴ میلیارد

پالایش نفت بندرعباس

۳٫۸۰

۱٫۵۲۴ میلیارد

بانک ملت

۳۳٫۰۵

۶۰۱٫۵۹۷ میلیون

سرمایه گذاری صنایع پتروشیمی

۴۹٫۹۹

۵۷۱٫۷۰۸ میلیون

پالایش نفت لاوان

۱۰٫۰۰

۲۶۰٫۵۴۱ میلیون

حفاری شمال

۲٫۸۰

۲۲۴٫۰۵۰ میلیون

فولاد خوزستان

[۱]   اطلاعات این جدول در فروردین سال ۱۳۹۵ از سایت www.tsetmc.com استخراج گردیده است.

این جدول برای تمام شرکت‌های بازار بورس قابل استخراج است، در صورت که اطلاعات سهام دارای یک شرکت دیگر مانند شرکت ذوب آهن اصفهان را به آن اضافه کنیم، گراف جهت دار شکل زیر حاصل خواهد گشت، در این گراف جهت دارد، جهت از شرکت مالک به شرکت سهامی است و مقادیر هر یال میزان مالکیت را مشخص می کند. این گراف، شبکه سهام داری را برای شرکت‌های بازار بورس تهران نشان می‌دهد. آنالیز شبکه یا گراف کاوی تکنیک جدیدی است که با قدرت گرفتن شبکه های اجتماعی و ارتباطات در این شبکه ها رونق گرفته است.

شبکه سهام داری

شبکه سهام داری

کاربرد گراف کاوب در تحلیل بورس

گراف کاوی و آنالیز شبکه‌های اجتماعی برخی از الگوریتم‌های مطح در حوزه گراف کاوی هستند که در دهه‌های اخیر کاربرد فراوانی در آنالیز شبکه‌های اجتماعی و تحلیل گراف‌ها داشته اند. این الگوریتم ها ابتدا با آنالیز الگوهای موجود در زیرگراف‌ها شروع می‌کنند و مساله استخراج زیر گراف‌ها از گراف اصلی را مورد بررسی قرار می‌دهند، زیرا با استخراج الگو‌های موجود در زیرگراف‌ها، مشخصه‌ها و ابعاد بیشتری از اطلاعات موجود در گراف بدست می‌آید و امکان رده‌بندی و خوشه‌بندی زیرگراف‌ها فراهم می‌گردد. با بررسی الگوریت‌های تحلیل گراف که در آن مرجع بررسی شد، به فهرستی از قابلیت‌های حاصل از آنالیز شبکه‌ سهامداری (گراف‌ها) رسیدیم، که هر یک از آنان به عنوان یک ارزش پیش‌نهادی در مدل کسب و کار قابل پیاده سازی هستند. در ادامه فهرست قابلیت‌های حاصل از تحلیل شبکه سهامداری به فرم زیر است.

  1. رده‌بندی شرکت ها بر پایه ارتباطات میان آنان، این رویه گروه هر موضوع را بر پایه‌ی مشخصه‌های هر موجودیت و مشخصه‌های لینک‌ها را پیش‌بینی می‌کند. برای نمونه در کاربرد ما می‌تواند، گره‌هایی را که به موضوع برشکستگی یک شرکت می‌پردازند و به هم مرتبط هستند را رده‌بندی کند.بینی نوع لینک، تلاش دارد، هدف و یا نوع هر لینک را بر پایه‌ی خصوصیات موضوعات درگیر با آن لینک، پیش‌بینی کند. در واقع این مبحث در مورد همه‌گیری‌شناسی صحبت می‌کند و سعی دارد برای نمونه درک کند آیا دو موجودیت با هم ارتباط هستند یا خیر. در کاربرد ما تلاش دارد میزان و نوع ارتباط بین هر یک از موجودیت‌ها (بین شرکت‌های سهامی) را تشخیص دهد و به سوال ابتدایی در خصوص میزان تاثیر یک شرکت بر سایر شرکت‌ها ، پاسخ دهد.
  2. پیش‌بینی موجودیت لینک، برخلاف پیش‌بینی نوع لینک عمل می‌کند. در واقع در تلاش است نشان دهد، آیا واقعاً رابطه‌ای بین دو موجودیت وجود دارد یا خیر. یا به این سوال پاسخ دهد که اگر یک شرکت گزارش منفی از صورت مالی خود ارائه دهد، آیا شرکت دیگر تاثیری خواهد پذیرفت؟
  3. تخمین میزان کاردینال (قوت) یک لینک، به دو صورت می‌توان میزان کاردینان بودن یک لینک را تخمین زد.
  • نوع اول، ما ممکن است تعداد لینک‌ها، به یک موجودیت را مدنظر قرار دهیم. در کاربرد ما میزان لینک‌های ورودی به یک موجودیت خبر از ترکیبی بودن ان موجودیت (شرکت سهامی) دارد و میزان لینک‌های خروجی از آن موجودیت خبر از میزان مقبولیت آن موجودیت خواهد داشت.
  • نوع دوم در تخمین میزان کاردینال بودن یک لینک، پیش‌بینی موجودیت‌های که در مسیر رو به جلو از یک موجودیت بدست می‌آید. در کاربرد ما خبر از میزان قدرت و صحت یک دانش دارد. در واقع این قابلیت نشان می دهد، که یک شرکت تا چه اندازه بر شرکت دیگر قابل تاثیرگذاری است؟
  1. تلفیق موجودیت، در تلفیق موجودیت هدف پیش‌بینی این مطلب است که دو موجودیت تا چه اندازه یکی هستند و به یک موضوع اشاره دارند، در کاربرد ما برای شناسایی شرایط مالی مشترک یا موضوعات تکراری به کار می‌رود.
  2. کشف گروه‌ها، کشف گروه‌ها یک وظیفه‌ی خوشه‌بندی است، که پیش‌بینی می‌کند که یک مجموعه از موجودیت‌ها به یک گروه متعلق هستند. در واقع بر پایه‌ی مشخصه‌های آنها و ساختار لینک بین آنها به این موضوع پی می‌برد. در کاربرد برای تشخیص موجودیت‌هایی که به یک مساله پرداخته‌اند، یا در مورد موضوع واحد صحبت می‌کنند، به کار می‌رود.